Japonya’da modifiye edilen Daihatsu Atrai kei van, Volkswagen’in klasik Microbus tasarımını anımsattığı gerekçesiyle satışa çıkarılamadı ve açık artırması iptal edildi.
VW Telif Uyarısı Modifiye Atrai’yi Piyasadan İtildi
Geçtiğimiz günlerde Carscoops’ta yer alan habere göre, Japonya merkezli bir modifiye atölyesinde klasik Volkswagen Microbus görünümüyle baştan yaratılan Daihatsu Atrai kei vanın açık artırması, Volkswagen’den gelen telif hakkı ihlali uyarısı sonrası iptal edildi.[1] Üzerine projeksiyon ekranı, retro tamponlar ve ikonik yuvarlak farlar eklenen minibüs, özellikle Batı’daki ücretsiz tasarım paylaşımlarını anımsatan bir kopya niteliğindeydi. VW, tasarım haklarının korunması amacıyla modifiye atrai’nin satışına itiraz etti.
Modifikasyonun Teknik ve Estetik Detayları
- Taban araç: 660 cc motorlu Daihatsu Atrai kei van (üretici fabrikasından çıkışında Microbus benzeri bir tasarım sunmuyordu).
- Ön tampon, özel sac kalıpları ve paslanmaz çelik çıtalarla VW kimliği kazandırıldı.
- Kırmızı-beyaz iki tonlu boyama, iç döşemede retro kumaş kaplamalar tercih edildi.
- Tavan rayları, port bagaj ve ahşap dekor başlıkları klasik Microbus vurgu öğeleri olarak eklendi.
Bu modifikasyon, fabrika kaynaklı değil, tamamen sonrası dönemde tasarlanan ve uygulanan bir proje olarak duyuruldu. Autocar’ın genel yeni modeller kısmında benzer modifikasyonlara rastlanabiliyor olsa da söz konusu Atrai çalışması benzersiz bir örnek teşkil etti.[2]
Hukuki Süreç ve Volkswagen’in Müdahalesi
Volkswagen, hak sahibi olduğu Microbus tasarımının ikonik kalıplarını korumak için hukuki yollara başvurdu. Modifiye atrai için hazırlanan açık artırma kataloğunun satıştan çekilmesi, doğrudan telif hakkı ihlali uyarısına bağlanıyor. Araç, açık artırma sitesinden kaldırıldı ve alıcı bulunamadan geri çekildi.
“Volkswagen, modifiye Daihatsu kei vanın satışını telif hakkı ihlali nedeniyle durdurdu.” (Carscoops)
“Araç, klasik Microbus görünümlü bir kopyaydı ve açık artırmadan kaldırıldı.” (Carscoops)
“Bu modifikasyon tamamen sonradan yapılmış bir tasarım ve fabrika ürünü değil.” (Carscoops)
Türkiye Modifiye Piyasasına Yansımalar
Türkiye’de kei van tipi araçlar yaygın olmasa da, jenerik modifiye trendleri benzer hukuki riskleri taşıyor. Özellikle klasik Amerikan veya Avrupa araçlarının tasarımını birebir kopyalayan projelerde telif ve fikri mülkiyet hakları yerli atölyeler için öncelikli kontrol alanı haline geldi. Ülkemizdeki modifiye harçları ve ÖTV avantajları, küçük hacimli motorlu araçlara teşvik getirse de, modifiye adımları sırasında fikri hak sahipleriyle iletişim sıklıkla göz ardı edilebiliyor.
Vergi ve Getiri Dengesi
- Modifiye harçları: Yerel belediyelerin uyguladığı harçlar, aracın değer artışına göre hesaplanıyor. Telifli tasarımların izinsiz kullanımı durumunda hem para cezası hem de satış yasağı gelebiliyor.
- ÖTV avantajı: 660 cc altındaki motor hacmindeki araçlara %45-60 arası ÖTV tarifesi uygulanıyor. Kei van statüsündeki araç modifikasyonunda, motor ve şasi dokunulmazsa vergi avantajı korunuyor.
Şarj Altyapısı ve Elektrikli Uyarlamalar
Ülkemizde müşteri ilgisini elektrik dönüşüm kitleri çekiyor. Japonya’da da elektrikli kei van dönüşümleri popülerken, VW engeli benzer projeleri düşünecek atölyelerde yeniden telif sorgulamalarını öğütlüyor. Türkiye’de elektrikli dönüştürme kitleri TRT onayı, akaryakıt tüketimini sıfırlarken yeni düzenlemeler çerçevesinde telifli tasarım ayrımı gözetmiyor; ancak tasarım hak sahipleri itiraz edebiliyor.
Modifiye Kültüründe Hukuki Bilinç Artışı Gerekiyor
Klasik VW Microbus gibi ikonlaşmış tasarımlar, dünya çapında marka değerinin parçası. Atölyelerin özgünlük bazlı yaklaşımlar benimsemesi, hem hukuki riskleri azaltıyor hem de ortaya çıkan eserlerin değerini yükseltiyor. Türkiye’de de benzer bir bilinç yükselirse, özgün konseptler global platformlarda ilgi çekerken telif ihlalleri de tarih olabilir.
Daihatsu Atrai kei van örneği, modifiye tutkunları için hem ilham hem uyarı niteliğinde. Satış iptaliyle sonuçlanan proje, kopya tasarımların hala tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor. Atölyeler özgünlüğü, müşteriler de hukuki sınırları gözeterek yeni projelere yönelirse, modifiye kültürü daha sürdürülebilir ve yaratıcı bir hal alabilir.
