Türkiye’nin ilk büyük otomobil fuarı olan 1966 İstanbul Otomobil Fuarı, endüstriyel açılımları ve kültürel etkisiyle dönemin toplumsal dönüşümüne tanıklık etti. Günümüzde fuarda tanıtılan modellerin nadir örnekleri, Türk koleksiyoncuların gözdesi haline geliyor.
1966’da Türkiye’de Otomobil Kültürünün Dönüm Noktası
1966 yılı, Türkiye otomotiv tarihi için milat niteliği taşıyor. Şehir merkezinde düzenlenen bu ilk büyük fuar, sadece araç tanıtımı değil; aynı zamanda modernleşme ideallerini de yansıtıyordu. O yıllarda otomobile erişim hâlâ ayrıcalıklı sayılırken, İstanbul’un iş ve sosyal çevresi, Batı’dan gelen yeniliklere bu organizasyonla doğrudan temas etti.
“1966’da düzenlenen İstanbul Otomobil Fuarı 150 bin ziyaretçi çekti.”
Bu rakam, özellikle Carscoops’un 2024 raporuna göre fuarın heyecanını ve toplumsal yankısını gözler önüne seriyor. Türkiye’nin ilk büyük otomobil buluşmasına gösterilen ilgi, yerli basında da geniş yer buldu ve otomotiv sektörünün önünü açtı.
Endüstriyel Yayılma ve İthalat Artışı
Fuarda tanıtılan modeller, hem üretici markaların stratejik atılımlarını hem de Türkiye pazarındaki talep potansiyelini gösteriyordu. Organizatörler ve sektör temsilcileri, ziyaretçi sayısının etkisiyle sonraki yıllarda ithalat politikasında düzenlemeye gidilmesi gerektiğini savundu. Fuardan sonra otomobil ithalatının %20 oranlarında bir artış gösterdiği doğrulanamadı, ancak Carscoops verisi bu yönde bir eğilime işaret ediyor.
Fuarda Öne Çıkan Modeller
- Avrupa’dan gelen prestijli marka örnekleri
- Yerli üretim denemeleri: Murat 124 iddiası (doğrulanamadı)
- Özel tasarım prototipler ve tek seferlik üretimler
Bir iddiaya göre, fuarda Murat 124 de sergilenenler arasındaydı. Bu bilgi, Carscoops’un 2025 haberine dayandırılsa da kesin bir kaynak bulunamadığından “doğrulanamadı” notuyla geçiliyor. Yine de bazı otomotiv tarihçileri, o dönemde yerli üretime verilen önemi hatırlatarak bu tür prototiplerin tartışıldığını anlatıyor.
Kültürel Yankılar ve Toplumsal Algı
1960’ların sonlarında Türkiye’de otomobil, sadece bir ulaşım aracı değildi; sosyal statünün de simgesiydi. İstanbul Otomobil Fuarı, o dönemde kentlilerin modern yaşam tarzını benimsediğini gösteren en büyük etkinlik oldu. Gazete manşetleri, fotoğraf galerileri, hatta sinema salonlarındaki newsreel görüntüleri fuarı ölümsüzleştirdi. Gazeteciler, ailelerin pazar gününü sürprizlerle dolu araç lansmanlarını görerek geçirdiğini yazdı.
Günümüzde Koleksiyon Değeri
Fuarın üzerinden altmış yıla yakın süre geçerken, o dönemin otomobilleri koleksiyonerler için büyük değer kazandı. Özellikle sınırlı sayıda üretilen modeller veya fuar prototipleri, sıcak el değiş tokuşlarında astronomik fiyatlara ulaşıyor. Türkiye’de klasik otomobil vergileri yükseklik gösterdiğinden, ithal nadir bir aracı koleksiyona katmak bir servete mal olabiliyor. Ancak az sayıda orijinal belgeye sahip araçlar, özel müzayedelerde alıcı buluyor.
Türkiye’nin Yükselen Klasik Pazarında 1966 Modelleri
Son dönemde düzenlenen yerli klasik otomobil fuarlarında, 1960’lar Türkiye versiyonları dikkat çekiyor. Alman ve İngiliz kökenli otomobillerin yanı sıra, efsanevi tek seferlik üretimler fuar standlarında yeniden hayat buluyor. Yeni kuşak koleksiyoncular, vergiler ve yüksek rekonstrüksiyon maliyetlerine rağmen bu dönem araçlarına yatırım yapmayı sürdürüyor. Kur farkları ve ÖTV yükleri, ithal klasik araç alımını zorlaştırsa da yerli restorasyon atölyeleri büyüyor.
Endüstriyel Mirasın Korunması
1966 fuarının kültürel izleri, bugün Türkiye’de otomotiv müzeleri ve sivil toplum kuruluşları tarafından yaşatılıyor. Arşiv belgeleri, katalog baskıları ve dönemi yansıtan sinematografik görüntüler, sektörel belleği canlı tutuyor. Otomobil tutkunları, bu mirası hem internet üzerinden paylaşıyor hem de yerel etkinliklerle genç kuşaklara aktarıyor.
1966 İstanbul Otomobil Fuarı, salt bir sergi değil; Türkiye’nin modernleşme sürecinin sektörel bir aynasıydı. Günümüz koleksiyoncuları için bu yılın izleri, hem nadir model keşfi hem de tarihsel bilgi kaynağı olarak değerlendiriliyor. Aradan geçen altmış yıl, automotiv dünyasını kökten değiştirdi; ancak fuarın taşıdığı kültürel ve endüstriyel önem, zamana direniyor.
